სახსრების ჯანმრთელობაზე საუბრისას ხშირად გვხვდება ოთხი ინგრედიენტი: Type II Collagen, გლუკოზამინი, ქონდროიტინი და MSM. ისინი ხშირად ერთ პროდუქტშიც არის გაერთიანებული, თუმცა ორგანიზმში მათი როლი და მათ შესახებ არსებული სამეცნიერო მტკიცებულებები ერთმანეთისგან განსხვავდება.
თუ კოლაგენზე წინა სტატიაში ძირითადად კანის, თმისა და ფრჩხილების მიმართულებაზე ვისაუბრეთ, სახსრების შემთხვევაში ყურადღება სხვა ტიპის კოლაგენსა და ხრტილთან დაკავშირებულ ნივთიერებებზე გადადის.
მნიშვნელოვანია: საკვები დანამატი არ უნდა აღვიქვათ, როგორც დაზიანებული სახსრის „აღმდგენი წამალი“. ზოგი ინგრედიენტი შესწავლილია ტკივილის, შებოჭილობისა და მოძრაობის ფუნქციის მხარდაჭერის კუთხით, თუმცა კვლევების შედეგები ყოველთვის ერთგვაროვანი არ არის.
რატომ არის სახსრის ხრტილი მნიშვნელოვანი?
სახსარში ძვლების ბოლოებს ფარავს ხრტილი — გლუვი და ელასტიკური ქსოვილი, რომელიც მოძრაობისას დატვირთვის განაწილებას და ერთმანეთზე ძვლების პირდაპირი ხახუნის შემცირებას უწყობს ხელს.
ხრტილის სტრუქტურაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს Type II Collagen-სა და ქონდროიტინის შემცველ სტრუქტურებს. ასაკთან, დატვირთვასთან, ტრავმასთან და სხვადასხვა დაავადებასთან ერთად სახსრის სტრუქტურა შეიძლება შეიცვალოს, რის გამოც ადამიანს შეიძლება შეაწუხოს ტკივილი, შებოჭილობა ან მოძრაობის გაძნელება.
სწორედ ამიტომ სახსრების მხარდამჭერი პროდუქტები ხშირად შეიცავს რამდენიმე განსხვავებული ტიპის ინგრედიენტს.
Type II Collagen — რით განსხვავდება სხვა კოლაგენისგან?
კოლაგენი ერთი კონკრეტული ნივთიერება არ არის — არსებობს მისი სხვადასხვა ტიპი.
კანისა და შემაერთებელი ქსოვილების პროდუქტებში ხშირად გვხვდება Type I და Type III Collagen, ხოლო Type II Collagen ხრტილის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სტრუქტურული კომპონენტია.
აქ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია განსხვავება ჰიდროლიზებულ კოლაგენსა და არადენატურირებულ, ანუ native/undenatured Type II Collagen-ს შორის.
ჰიდროლიზებული კოლაგენი დაშლილია პატარა პეპტიდებად. არადენატურირებული Type II Collagen კი ინარჩუნებს თავისი ცილის ბუნებრივი სტრუქტურის ნაწილს. ამიტომ ეს ორი ინგრედიენტი პირდაპირ ერთმანეთის შემცვლელად არ უნდა განვიხილოთ და მათ ეტიკეტზე მითითებული მილიგრამების შედარებაც შეცდომაში შეგვიყვანს.
რას ამბობს კვლევა Type II Collagen-ზე?
ბოლო წლებში განსაკუთრებით შეისწავლეს undenatured Type II collagen (UC-II) მუხლის ოსტეოართრიტის მქონე ადამიანებში.
რამდენიმე რანდომიზებულ კვლევასა და მიმოხილვაში აღწერილია ტკივილის, შებოჭილობისა და ფიზიკური ფუნქციის გარკვეული გაუმჯობესება. შედეგები იმედისმომცემია, თუმცა მონაწილეთა რაოდენობა ბევრ კვლევაში ჯერ კიდევ შეზღუდულია და უფრო ფართომასშტაბიანი და ხანგრძლივი კვლევებია საჭირო.
ამიტომ უფრო ზუსტი ფორმულირება იქნება: Type II Collagen პერსპექტიული ინგრედიენტია სახსრების ჯანმრთელობის მიმართულებით, მაგრამ მისი ეფექტი ყველა ადამიანისთვის გარანტირებული არ არის.
Elistore-ში ნახე შესაბამისი Type II Collagen-ის პროდუქტი:
NeoCell Advanced Joint Complex Collagen 2 + Hyaluronic Acid — 120 კაფსულა
გლუკოზამინი — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სახსრების დანამატი
გლუკოზამინი ორგანიზმშიც ბუნებრივად გვხვდება და დაკავშირებულია ხრტილის სტრუქტურასთან.
დანამატებში ძირითადად შეხვდებით ორ ფორმას:
- Glucosamine Sulfate
- Glucosamine Hydrochloride (HCl)
ეს განსხვავება მნიშვნელოვანია, რადგან კვლევებში ყველა ფორმას ერთნაირი შედეგი არ უჩვენებია.
ზოგიერთ კვლევაში glucosamine sulfate-ს უკეთესი შედეგები ჰქონდა, ვიდრე hydrochloride ფორმას, თუმცა მთლიანობაში მონაცემები კვლავ წინააღმდეგობრივია. სხვადასხვა პროფესიული ორგანიზაციის რეკომენდაციებიც ერთმანეთისგან განსხვავდება.
ეს ნიშნავს, რომ ეტიკეტზე მხოლოდ სიტყვა „Glucosamine“ არ არის საკმარისი — მომხმარებლისთვის მნიშვნელოვანია იცოდეს, რომელი ფორმაა პროდუქტში, რა რაოდენობით და კიდევ რა ინგრედიენტებთან ერთად.
ქონდროიტინი — ხრტილის სტრუქტურის ნაწილი
Chondroitin ხრტილის ბუნებრივი კომპონენტია და მის უნარში, გაუძლოს შეკუმშვასა და დატვირთვას, გარკვეულ როლს ასრულებს. დანამატებში ძირითადად გამოიყენება Chondroitin Sulfate.
ქონდროიტინი ხშირად გვხვდება გლუკოზამინთან ერთად, ამიტომ ბევრ ადამიანს ეს ორი ინგრედიენტი ერთ მთლიანობად მიაჩნია.
სინამდვილეში მათი ეფექტურობის შესახებ კვლევები ცალ-ცალკეც ჩატარებულა. ზოგ კვლევაში ქონდროიტინს ტკივილსა და ფუნქციაზე დადებითი შედეგები ჰქონდა, სხვებში კი მნიშვნელოვანი განსხვავება პლაცებოსთან შედარებით ვერ დაფიქსირდა.
ამიტომ არც ქონდროიტინზეა სწორი თქმა, რომ ის აუცილებლად „აღადგენს ხრტილს“. უფრო ზუსტია ვთქვათ, რომ ქონდროიტინი ერთ-ერთი ყველაზე მეტად შესწავლილი სახსრების დანამატია, თუმცა მისი კლინიკური სარგებლის მასშტაბი კვლავ განხილვის საგანია.
Elistore-ში ნახე შესაბამისი გლუკოზამინი + ქონდროიტინის პროდუქტი:
MSM — რას ნიშნავს ეს სამი ასო?
MSM — Methylsulfonylmethane — გოგირდის შემცველი ნაერთია, რომელიც ფართოდ გამოიყენება სახსრების მხარდამჭერ საკვებ დანამატებში.
ხშირად MSM გვხვდება გლუკოზამინთან და ქონდროიტინთან კომბინაციაში.
რამდენიმე მცირე კლინიკურ კვლევაში MSM-ის მიღებას მუხლის ოსტეოართრიტის მქონე ადამიანებში ტკივილისა და ფიზიკური ფუნქციის გაუმჯობესება ახლდა. თუმცა MSM გაცილებით ნაკლებადაა შესწავლილი, ვიდრე გლუკოზამინი და ქონდროიტინი, ამიტომ მტკიცებულებების მოცულობა ჯერ კიდევ შეზღუდულია.
ეს არ ნიშნავს, რომ MSM აუცილებლად არ მუშაობს — ნიშნავს იმას, რომ ძლიერი სამედიცინო დაპირების გასაკეთებლად არსებული მონაცემები ჯერ არასაკმარისია.
Elistore-ში ნახე შესაბამისი კომბინირებული პროდუქტები:
რატომ აერთიანებენ ამ ინგრედიენტებს ერთ პროდუქტში?
სახსარი მხოლოდ ერთი ნივთიერებისგან არ შედგება. ამიტომ მწარმოებლები ხშირად ქმნიან კომბინირებულ ფორმულებს, რომლებშიც შეიძლება ერთად იყოს Type II Collagen, გლუკოზამინი, ქონდროიტინი, MSM და სხვა კომპონენტები.
თუმცა მეტი ინგრედიენტი ავტომატურად უკეთეს პროდუქტს არ ნიშნავს.
პროდუქტის შეფასებისას საჭიროა ყურადღება მიექცეს არა მხოლოდ წინა ეტიკეტზე დაწერილ დიდ სიტყვებს, არამედ Supplement Facts ნაწილს — ინგრედიენტის კონკრეტულ ფორმას, რაოდენობას, დღიურ ულუფას, დამატებით კომპონენტებსა და მწარმოებლის ხარისხის კონტროლს.
Type II Collagen თუ Glucosamine + Chondroitin + MSM?
ეს კითხვა ხშირად ისმის, მაგრამ უნივერსალური პასუხი არ არსებობს.
Type II Collagen სხვა ტიპის ინგრედიენტია და მისი კვლევებიც განსხვავებულ მექანიზმსა და ფორმულებზეა დაფუძნებული.
გლუკოზამინი და ქონდროიტინი ათწლეულებია შეისწავლება, თუმცა შედეგები წინააღმდეგობრივია. MSM-ზე კი კვლევები შედარებით მცირეა.
ამიტომ არჩევანი მხოლოდ პრინციპით — „რომელი უფრო ძლიერია?“ — არ უნდა გაკეთდეს. საჭიროა კონკრეტული პროდუქტის შემადგენლობის, ფორმის, ხარისხისა და ადამიანის ინდივიდუალური მდგომარეობის გათვალისწინება.
ასევე უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საკვები დანამატი ვერ შეცვლის მოძრაობას, კუნთების გაძლიერებას, წონის მართვას საჭიროების შემთხვევაში და ექიმის მიერ დანიშნულ მკურნალობას.
როდის არის საჭირო განსაკუთრებული სიფრთხილე?
ნებისმიერი სახსრების დანამატის დაწყებამდე ექიმთან ან ფარმაცევტთან შეთანხმება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ:
- იღებთ სისხლის გამათხელებელ პრეპარატებს, განსაკუთრებით warfarin-ს;
- გაქვთ დიაბეტი ან სისხლში გლუკოზის კონტროლის პრობლემა;
- ორსულად ხართ ან ძუძუთი კვებავთ;
- გაქვთ საკვების ან დანამატის რომელიმე წყაროს მიმართ ალერგია;
- რეგულარულად იღებთ სხვა მედიკამენტებს;
- დაგეგმილი გაქვთ ოპერაცია;
- გაქვთ ძლიერი ან უეცრად განვითარებული სახსრის ტკივილი, შეშუპება, სიწითლე, ტრავმა ან მოძრაობის მკვეთრი შეზღუდვა.
გლუკოზამინმა ზოგიერთ ადამიანში შეიძლება გავლენა მოახდინოს სისხლში გლუკოზაზე, ხოლო გლუკოზამინსა და ქონდროიტინს warfarin-თან ურთიერთქმედების შესაძლებლობა აქვს. MSM-ის შემთხვევაში შესაძლებელია კუჭ-ნაწლავის დისკომფორტი ან სხვა ინდივიდუალური რეაქცია.
როგორ წავიკითხოთ სახსრების დანამატის ეტიკეტი?
როდესაც პროდუქტის შეფუთვაზე წერია „Joint Support“, ეს ჯერ კიდევ ძალიან ცოტას გვეუბნება.
უფრო მნიშვნელოვანია გავარკვიოთ: Type II Collagen ნამდვილად undenatured/native ფორმაა თუ ჰიდროლიზებული კოლაგენი; გლუკოზამინი sulfate ფორმითაა თუ hydrochloride-ით; რამდენია chondroitin sulfate; რამდენია MSM; რა არის მწარმოებლის მიერ მითითებული დღიური ულუფა და ხომ არ შეიცავს პროდუქტი ისეთ ინგრედიენტს, რომელიც კონკრეტული მომხმარებლისთვის არასასურველია.
განსაკუთრებით არასწორია სხვადასხვა პროდუქტის ეფექტურობის მხოლოდ მილიგრამების მიხედვით შედარება. მაგალითად, Type II Collagen-ისა და ჰიდროლიზებული კოლაგენის დოზები ერთმანეთთან პირდაპირ შესადარებელი არ არის.
მთავარი დასკვნა
Type II Collagen, გლუკოზამინი, ქონდროიტინი და MSM სახსრების მიმართულებით ყველაზე ხშირად გამოყენებულ ინგრედიენტებს შორისაა, მაგრამ ოთხივე განსხვავებულია.
Type II Collagen განსაკუთრებით დაკავშირებულია ხრტილის სტრუქტურასთან და არადენატურირებული ფორმის შესახებ რამდენიმე დადებითი კლინიკური კვლევა არსებობს. გლუკოზამინი და ქონდროიტინი გაცილებით დიდი ხანია შეისწავლება, მაგრამ კვლევების შედეგები ერთმანეთთან წინააღმდეგობრივია. MSM-ზე არსებობს საინტერესო მონაცემები, თუმცა მტკიცებულებების რაოდენობა ჯერ უფრო მცირეა.
ამიტომ კარგი არჩევანი იწყება არა ყველაზე ხმამაღალი სარეკლამო დაპირებით, არამედ ინგრედიენტის ზუსტი ფორმის, პროდუქტის ხარისხისა და ადამიანის ინდივიდუალური საჭიროების გააზრებით.
Elistore-ის მიზანია მომხმარებელს პროდუქტის არჩევამდე ჰქონდეს მაქსიმალურად გასაგები ინფორმაცია — რას შეიცავს დანამატი, რისთვის არის შესწავლილი და სად მთავრდება არსებული სამეცნიერო მტკიცებულება.
შენიშვნა: ეს სტატია ინფორმაციული მიზნებისთვისაა და არ წარმოადგენს სამედიცინო დიაგნოზს ან მკურნალობის რეკომენდაციას. ქრონიკული დაავადების, მუდმივი სახსრის ტკივილის ან მედიკამენტების მიღების შემთხვევაში საკვები დანამატის დაწყებამდე რეკომენდებულია ექიმთან ან სხვა კვალიფიციურ ჯანდაცვის სპეციალისტთან კონსულტაცია.